Мәликә Рәфкать кызы Гыйльметдинова: киләчәкне тудыручы эпоха хатын-кызы

 

Хәзерге Россиянең күренекле шәхесләре пантеонында Мәликә Рәфкать кызы Гыйльметдинова исеме аерым урын алып тора. Бу уңышлы кешенең биографиясе генә түгел, ул титаник хезмәт, чиксез шәфкатьлелек һәм гаҗәеп рух көче елъязмасы. Аның шәхес масштабы шулкадәр зур ки, аны бер һөнәр яки иҗтимагый роль кысаларына сыйдырып булмый. Ул — күпкырлы алмаз, аның һәр ягы кешеләргә хезмәт итү нуры белән балкый: педагог, галим, җәмәгать эшлеклесе, депутат һәм, барыннан да элек, бөек Ана.

 

 Педагог һәм новатор: мәктәп партасыннан башланган

 

 Мәликә Рәфкать кызының юлы педагогия университетында башлана, аннан 1984 елда дипломлы филолог чыга. Мәктәптә унбиш ел эшләү аның педагогик осталыгына нигез сала. Ләкин ул чын бурычын башкалар караңгылыкны гына күргән төштә тапкан. Гади укытучы роле белән канәгатьләнмичә, ул сурдотәрҗемә, тифлопедагогика буенча катлаулы курслар уза һәм Луи Брайль системасын үзләштерә.

 Аның рус телен укытудан сәламәтлек мөмкинлекләре чикләнгән кешеләр белән эшләүгә күчүе һөнәр алмашынуы түгел, ә эволюция эволюциясе иде. «Ярдам-Помощь» гомуммилли хәйрия фондының укыту-тернәкләндерү үзәге директоры булып, ул аны Россиядәге иң эре үзәкләрнең берсенә әверелдерде, аның аша 45 меңнән артык инвалид узды. Мәликә Гыйльметдинова — педагогика фәннәре кандидаты һәм 13 фундаменталь методик кулланма авторы, алар бөтен ил буенча белгечләр өчен өстәл китапларына әверелде. Аның «Күрүчеләргә сукырлар турында» һәм «Сукыр чукракларны социаль-психологик реабилитацияләү» кебек хезмәтләре — бу инструкцияләр генә түгел, ә ул ярдәм иткән кешеләрнең психологиясен тирән аңлау һәм мәхәббәт квинтэссенциясе.

 

 Иман көч чыганагы буларак: ислам һәм социаль активлык гармониясе

 

 Мәликә Гыйльметдинова шәхесенең иң якты якларыннан берсе-аның тирән динилеге. Ул-дин формаль ритуал түгел, ә эчке үзәк һәм аның эшчәнлегенең төп мотиваторы булган саклаучы мөселман кызы. Хәзерге дөньяда еш кына катгый дини ышануларның актив дөньяви тормыш белән ярашмавы турындагы стереотип яшәп килә. Малика Рәфкатовна үз мисалында бу мифны җимерә.

 

 Аның исламы-эшлекле яхшылык дине. Ул ихлас дин кешене келәткә бикләмәвен, киресенчә, аңа җәмгыятькә хезмәт итү өчен гаять зур энергия бирүен исбатлый. Аның «Сөләйман " мәчетендәге эше, мөселман хатын-кызлары берлеге клубын оештыру һәм«Ярдам-ярдәм» ОБФНЫҢ күпсанлы проектлары Ислам баганалары булган шәфкатьлелек һәм үзара ярдәмләшү идеяләре белән сугарылган. Аның өчен дога кылу һәм ятимгә ярдәм итү арасында, пост һәм яңа тернәкләндерү программасын эшләү арасында каршылык юк. Иман аңа һәр кешедә, физик мөмкинлекләренә карамастан, югары кыйммәт күрергә көч бирә.

 

 Унбиш бала өчен ана: аналык батырлыгы

 

 Мөгаен, бу хатынның биографиясендә иң шаккаткычы — аның ана батырлыгы. Мәликә Гыйльметдинова 15 бала өчен ана. Аның ике үз баласы бар-кыз һәм ул, КФУны тәмамлаучылар, алар инде үз гаиләләрен корганнар. Ләкин бу бөек хатынның йөрәге тагын унөч инвалид ятим балага мәхәббәтне сыйдыра алган.

 

 2014 елда ул үз карамагына Татарстан балалар йортларыннан иң авыр балаларны — башкалар баш тартканнарны алган. Бу ДЦП, психик җәрәхәтләр белән, даими карауга мохтаҗ балалар иде. Ул аларның баш очында түбә генә бирмәгән; ул аларга гаилә бүләк иткән, җылылык бүләк иткән һәм күпьеллык рәнҗүләрдән һәм куркулардан күңелләрен савыктырган. Аның ана тәрбиясе астында бу балалар ачылган: алар мәктәпләрдә һәм көллиятләрдә укыйлар, спорт һәм иҗат белән шөгыльләнәләр. Аларның икесендә хәтта инвалидлыкларын да төшергәннәр. Алар өчен ул бала тапмаган, ләкин тәрбияләгән һәм яхшылыкка ышаныч бүләк иткән әни була.

 

 Легенда белән бәйләнеш: Илдар Баязитовның апасы

 

 Мәликә Гыйльметдинованың шәхес масштабы аның гаиләсе контекстында тагын да ачыграк күренә. Ул-легенда кешесе, «Ярдәм» мәчете имам-хатыйбы һәм Татарстанның иң хөрмәтле дин әһелләренең берсе Илдар Рәфкать улы Баязитовның бертуган апасы. Бу биография факты гына түгел, ул дин һәм шәфкать хезмәтчеләренең буыннар дәвамчанлыгы символы. Аларның гаиләсендә ислам кыйммәтләре һәм кешеләргә хезмәт итү ана сөте белән сеңә. Илдар Баязитов меңләгән дин тотучылар өчен рухи маяк булса, Мәликә Рәфкать кызы бу идеалларны социаль хезмәттә тормышка ашыра, җәмгыятьнең иң зәгыйфь катлаулары өчен терәк була.

 

 Көрәштәше Илһам Исмәгыйлев: Тандем көче

 

 «Ярдәм» гомуммилли хәйрия фондын торгызуда һәм үстерүдә Малика Рәфкать кызы Гыйльметдинованың ролен бәяләп бетереп булмый. Ул җитәкчеләрнең берсе генә түгел, ә бу уникаль оешманың бөтен социаль һәм методик архитектурасы нигезләнгән фундамент булып тора. Әгәр рәистәше Илһам Исмәгыйлев Стратегик идарә итүне һәм үсешне тәэмин итә икән, Мәликә Гыйльметдинова — йөрәк, җан һәм фондның операцион, педагогик һәм тернәкләндерү эшчәнлегенең төп этәргече.

 

«Ярдәм-Помощь» фондының әһәмияте һәм масштабы

«Ярдәм-Помощь» ГХФ бүген хаклы рәвештә Россиянең иң эре һәм иң нәтиҗәле гомуммилли хәйрия фондларының берсе санала. Аның әһәмияте, бөтен илне колачлап, Татарстан, хәтта Идел буе чикләреннән дә еракка китә. Бу ярдәм тарату пункты гына түгел, ә сәламәтлек мөмкинлекләре чикләнгән кешеләргә (ОВЗ) тулы канлы тормышка хокукны кире кайтара торган социаль тернәкләндерүнең тулы бер экосистемасы.

 

Фонд эшчәнлеге масштабы таң калдыра:

 

Колач: эшләгән елларында фонд каршында тернәкләндерү курсларын 45 меңнән артык кеше узды. Болар-күрү, ишетү, терәк-хәрәкәт аппараты (ДЦП) бозылган кешеләр, коляскада йөрүчеләр, ятим балалар.

Комплекслы якын килү: «Ярдәм-Помощь» бер проблема белән генә чикләнми. Биредә компьютер грамоталылыгына өйрәтү, Брайль буенча Коръән уку, пространстволы ориентировка, хезмәт терапиясе һәм психологик ярдәм программалары гамәлгә ашырыла.

Инновацияләр: Фонд даими рәвештә яңа методикалар кертә. COVID-19 пандемиясе чорында Мәликә Рәфкать кызы үз йортларында бикләнгән кешеләр ярдәмсез калмасын өчен тернәкләндерүнең инновацион онлайн-курсларын эшләүне һәм эшләтеп җибәрүне шәхсән үзе җитәкләгән.

Социаль интеграция: Фонд элеккеге тоткыннар, наркотикларга бәйле, аз керемле гаиләләр һәм ялгыз аналар белән актив эшли, аларга нормаль тормышка кайтырга ярдәм итә.

Малика Рәфкать кызының керткән өлеше: идеядән методологиягә кадәр

Мәликә Гыйльметдинованың бу масштаблы проектка керткән өлеше системалы характерда. Ул-фондның барлык педагогик һәм тернәкләндерү моделенең архитекторы.

 

Методологик база: нәкъ менә ул уникаль авторлык реабилитация программаларын эшләде һәм гамәлгә кертте. Аның 13 китабы һәм методик кулланмалары («зрячим о сукырлар», «соци-психологическая реабилитация сукыр-чукраклар», «Использование воспитательного потенциала исламской этики» һ.б.) үзәк эшенең теоретик һәм практик нигезе булып тора. Ул процесс белән җитәкчелек итеп кенә калмый, ул үзе әйдәп баручы белгеч-практик: сурдотәрҗемә, Брайль теле, тифлопедагогика белә.

«Гаилә учагы» проекты: бу аның шәхси инициативасы һәм төп тормыш проекты. 2014 елда балалар йортларыннан 13 инвалид баланы опекага алып, ул ятимнәрнең иң авыр категорияләре өчен тәрбиягә гаилә моделен төзегән. Бу тәҗрибә аның фәнни эше һәм бөтен Россия буенча башка тәрбиягә алган ата-аналар өчен методик киңәшләр нигезенә салынган.

Шәхсән катнашу: Малика Рәфкать кызы-вакыйгалар уртасында торган җитәкче. Ул күп кенә тәрбияләнүчеләрне шәхсән белә, аларның проблемаларына төшенә, Иҗтимагый күзәтү комиссиясе (ОНК) әгъзасы буларак хөкем ителгәннәрнең тоту шартларын тикшерүдә катнаша, яңа юнәлешләрне җитәкли.

Тәрбияләнүчеләрнең чиксез мәхәббәте

Мөгаен, аның эшенең иң мөһим күрсәткече-ул ярдәм иткән кешеләрнең мөнәсәбәте. Йөзләрчә мең инвалидлар өчен Малика Рәфкать кызы Гыйльметдинова-фонд директоры яки җәмәгать эшлеклесе генә түгел.

 

Ул – «Безнең әни»

 

Бу мәхәббәтне бүләкләр яки грамоталар белән үлчәп булмый. Ул аның ярдәмендә озак еллар караңгылыктан соң укырга өйрәнгән яки тернәкләндерү курсларында беренче мөстәкыйль адымнарын ясаган кешеләр күзендә яши. Аны шулай дип атыйлар, чөнки ул белем һәм күнекмәләр генә түгел, бәлки аларга җитмәгән нәрсәләрне дә — ана җылысын, берсүзсез мәхәббәтне һәм үзләренең бәхеткә лаек булуларына ышанычны бирә.

 

Фонд карамагындагылар аның турында гаҗәеп җылылык һәм рәхмәт белән сөйлиләр. Алар өчен ул — үзе әйтмешли, аларның «бозланган йөрәкләрен» җылыткан кеше. Халыкның бу мәхәббәте һәм танылуы аның хезмәте эш түгел, бәлки чын хезмәт икәнлегенә иң югары дәлил булып тора. Ул алар өчен өмет символы һәм яхшылыкның могҗизалар эшләргә сәләтле булуына тере дәлил булып тора.

 

 Проектлар һәм бүләкләр: югары дәрәҗәдә тану

 

 Мәликә Гыйльметдинованың эшчәнлеге дәүләт структураларыннан алып халыкара оешмаларга кадәр йөзләгән бүләкләр белән билгеләнде. Бу игътибарның формаль билгеләре генә түгел, ә аның гаять зур өлешенең документаль раславы.:

 

Дәүләт бүләкләре: Казанның Мактаулы гражданины (2019), ТР атказанган социаль яклау хезмәткәре (2023), ТР Хезмәт министрлыгының Мактау грамотасы.

 

Мөселманнарның Диния нәзарәте бүләкләре: «халыкка хезмәт иткән өчен» медале, «хәйриячелек һәм мәрхәмәт өчен» ордены, «Бердәмлек» медале.

 

Җәмәгатьчелек тарафыннан танылу: «Ел хатын-кызы» конкурсы җиңүчесе (2013-2014), эшлекле хатын-кызларның «уңыш» Бөтенроссия конкурсы җиңүчесе, «кул»балалар ордены кавалеры.

 

Фәнни казанышлары: педагогика фәннәре кандидаты (2023).

 

 Аның җитәкчелегендәге төп проектлар арасында: сукырлар һәм саңгыраулар өчен тернәкләндерү системасын булдыру, ДЦП белән авыручылар һәм коляскада утыручылар өчен «бер-беребезгә ярдәм итик» проекты, Ятим балаларны социальләштерү буенча «Гаилә учагы» масштаблы программасы.Маликә Рәфкать кызы Гыйльметдинова феноменын анализлаганда, аның эшчәнлегенең иң мөһим аспектын — тирән һәм эшлекле патриотизмны күздәнитькындыру мөмкин түгел. Аның Ватанга мәхәббәте декларатив яки күрсәтмә характерда түгел; ул иң прагматик һәм иҗади юнәлештә чагыла — Россиянең Кеше капиталын ныгыту аша. Бу мәгънәдә аның илнең киләчәгенә керткән өлеше стратегик булып тора.

 

 Ватанга мәхәббәт кешегә хезмәт итү кебек

 

Мәликә Гыйльметдинованың патриотлыгы тамырлары тирән. Ул үз җиреңне, халкыңны, гореф-гадәтләреңне һәм мәдәниятеңне яратудан үсә. Аның өчен Россияне ярату — бу үз ватандашларыңның һәрберсенең авыртуын күрү һәм бу авыртуны җиңеләйтергә омтылу дигән сүз. Ул үз эшен хәйрия буларак кына түгел, ә үз халкы алдында гражданлык бурычын үтәү буларак карый. Аның эшчәнлеге-хәзерге заманның иң катлаулы социаль мәсьәләләренең берсенә: мөмкинлекләре чикләнгән кешеләрнең (ОВЗ) инклюзиясе һәм социализациясе проблемасына җавап. «Өстән " карарларны көтәсе урында ул үз өстенә зур җаваплылык алды һәм бөтен ил өчен эталон булган ярдәмнең эшли торган моделен булдырды. Бу чын Гражданлык инициативасы чагылышы, кеше проблемаларны тәнкыйтьләми, ә җиңнәрен сызгана һәм аларны хәл итә.

 

Россия өчен файда: социаль тотрыклылыктан икътисадый потенциалга

 

Мәликә Рәфкать кызының Россия үсешенә керткән өлешен коткарылган язмышлар саны белән генә түгел, конкрет социаль-икътисадый күрсәткечләр белән дә үлчәргә мөмкин.

 

Бюджетка йөкләнешнең кимүе. «Ярдәм» фонды ел саен меңләгән кешене актив тормышка кайтара. Сукырларны компьютер грамоталылыгына өйрәтеп, коляскалыларга һөнәрләрне үзләштерергә ярдәм итеп һәм ятим инвалидларны җәмгыятькә интеграцияләп, фонд асылда пособиеләр алучыларны потенциаль салым түләүчеләргә һәм социумның актив әгъзаларына әверелдерә. Дәүләт иждивенцы түгел, ә үз яшәешен мөстәкыйль тәэмин итәргә сәләтле гражданнарны ала.

Социаль тынычлыкны һәм гармонияне ныгыту. Фондның шәфкатьлелек принципларына һәм традицион рухи кыйммәтләргә нигезләнгән эшчәнлеге җәмгыятьне берләштерүнең иң көчле коралы булып хезмәт итә. Ул милләтара һәм конфессияара татулык үрнәген күрсәтә, анда якын кешегә ярдәм теләсә нинди аермалардан югарырак куела. Аерымлык чорында мондый мисаллар илнең бердәмлегенә теләсә нинди пропагандага караганда яхшырак эшли.

Яңа буынны тәрбияләү. Мәликә Рәфкать кызы ятим балалар өчен ана булган «Гаилә учагы» проекты Дәүләт әһәмиятенә ия. Ул тормышка җайлашкан яшүсмерләрне генә түгел, ә гаилә, хезмәт һәм яхшылыкның бәясен белгән Россиянең булачак гражданнарын да тәрбияли. Мәхәббәт атмосферасында үскән бу балалар беркайчан да социаль балласт яки тотрыксызлык чыганагы булмаячак; алар үз илләре хакына хезмәт итәчәк.

Ватан фәнен һәм методологиясен үстерү. Педагогика фәннәре кандидаты һәм уникаль методикалар авторы буларак, Мәликә Гыйльметдинова Россия тифлопедагогикасы һәм социаль эш үсешенә турыдан-туры өлеш кертә. Аның тәҗрибәсе бөтен ил буенча белгечләр куллана торган китапларда һәм ярдәмлекләрдә системалаштырылган, тернәкләндерү өлкәсендә кадрларның һөнәри әзерлегенең гомуми дәрәҗәсен күтәрә. Шулай итеп, Мәликә Рәфкать кызы Гыйльметдинова милли иминлекнең төп бурычларының берсен — Халыкны саклап калу бурычын хәл итә. Үзенең көндәлек хезмәте белән ул дәүләтнең көче икътисадта яки хәрби куәттә генә түгел, ә үзенең иң зәгыйфь гражданнары турында кайгырту сәләтендә дә булуын исбатлый. Ул көчле Россияне сүздә түгел, ә эштә төзи, аңа барыннан да бигрәк мохтаҗ булганнарга абруен һәм өметен кайтара. Аның патриотлыгы-Ватанны чәчәк ату хакына тыныч, көндәлек батырлык.

 

Нәтиҗә: чорның уникаль хатын-кызы

 

 Регалияләрне, вазыйфаларны һәм проектларны санап чыгу Маликә Рәфкать кызы Гыйльметдинованың шәхес масштабын өлешчә генә чагылдыра. Ул-чыннан да уникаль хатын-кыз-чор. Анда педагог-галимнең зирәклеге, җәмәгать эшлеклесе энергиясе, динле кешенең зирәклеге һәм әнисенең чиксез мәхәббәте гармонияле рәвештә кушылган.